لنف ادم چیست و چگونه درمان می‌شود؟

لنف ادم یک اختلال پیچیده و ناتوان‌کننده است که به دلیل اختلال در سیستم لنفاوی به وجود می‌آید. این وضعیت معمولاً با تجمع مایع لنفاوی در بافت‌ها همراه است و می‌تواند منجر به تورم، درد و احساس ناراحتی در ناحیه آسیب‌دیده شود. لنف ادم می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی مانند جراحی، عفونت، تروما و یا حتی شرایط ارثی باشد. این اختلال می‌تواند تأثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی افراد بگذارد و نیازمند مدیریت و درمان مناسب است.

مدیریت لنف ادم شامل ترکیبی از درمان‌های پزشکی، تغییرات در سبک زندگی و روش‌های خانگی است. افراد مبتلا به لنف ادم باید از روش‌های پیشگیری و کنترل مناسب استفاده کنند تا از تشدید علائم جلوگیری کنند. ورزش منظم، تغذیه مناسب و مراقبت‌های پوستی از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به این وضعیت کمک کنند. در نتیجه، آگاهی و درک صحیح از لنف ادم برای بیماران و خانواده‌های آنها بسیار حائز اهمیت است.

لنف ادم چیست؟

لنف ادم، به معنای ورمی است که در یکی از بازوها و یا پاها مشاهده می‌شود و گاهی می‌تواند هر دو پا و یا بازو را نیز درگیر کند. لنف ادم عمدتا بعد از برداشت و یا آسیب گره‌های لنفاوی، به عنوان بخشی از درمان سرطان ایجاد می‌شود. این اختلال هم‌چنین می‌تواند نتیجه انسداد در سیستم لنفاوی باشد. این انسداد مانع تخلیه درست مایع لنفاوی می‌شود و تجمع بیش از حد مایع نیز منجر به بروز ورم خواهد شد. با این که درمان قطعی برای لنف ادم وجود ندارد، اما تشخیص اولیه می‌تواند به تسکین علائم در ناحیه درگیر کمک کند.

لنف ادم مربوط به سرطان بیشتر به دلیل برداشتن غدد لنفاوی در حین جراحی برای سرطان، تابش اشعه به ناحیه غدد لنفاوی و یا توسط خود تومور که ممکن است بخشی از سیستم لنفاوی را مسدود کند، ایجاد می‌شود. افزایش گلبول های سفید خون به دلیل لوسمی یا عفونت نیز می تواند جریان لنف را محدود کرده و باعث ایجاد لنف ادم شود.

 انواع لنف ادم

انواع لنف ادم به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: لنف ادم اولیه و لنف ادم ثانویه. لنف ادم اولیه به دلیل نقص‌های مادرزادی در سیستم لنفاوی ایجاد می‌شود و معمولاً در سنین جوانی یا حتی در دوران کودکی بروز می‌کند. این نوع لنف ادم معمولاً ارثی است و می‌تواند در افراد مختلف با درجات متفاوتی ظاهر شود. از سوی دیگر، لنف ادم ثانویه ناشی از آسیب یا اختلال در سیستم لنفاوی به دنبال عوامل خارجی مانند جراحی، پرتودرمانی، عفونت یا تروما است. این نوع لنف ادم معمولاً در بزرگسالی و پس از یک رویداد خاص رخ می‌دهد و می‌تواند در نواحی خاصی از بدن، به ویژه در دست‌ها و پاها، مشاهده شود.

• لنف ادم حاد (کوتاه مدت)

لنف ادم می تواند بلافاصله پس از درمان سرطان شروع شود. این را می توان لنف ادم حاد، موقت یا کوتاه مدت نامید. معمولاً طی چند روز، هفته یا چند ماه (تا یک سال) پس از درمان شروع می‌شود، معمولاً خفیف است و خود به خود یا با برخی درمان‌های خفیف از بین می‌رود. حتی اگر این نوع لنف ادم معمولاً به مرور زمان خود به خود از بین می رود، باید فوراً به پزشک خود در مورد آن اطلاع دهید.

منطقه متورم ممکن است قرمز به نظر برسد و احساس گرما کند، که می تواند نشانه لخته خون، عفونت یا مشکلات دیگری باشد که باید بررسی و درمان شود. اگر مشکل دیگری برای ایجاد تورم وجود نداشته باشد، لنف ادم کوتاه مدت ممکن است با بالا بردن دست یا پا یا انجام تمرینات سبک درمان شود.

• لنف ادم مزمن (طولانی مدت)

این شکل از لنف ادم با گذشت زمان ایجاد می شود. ممکن است یک سال یا بیشتر پس از درمان سرطان ظاهر شود. تورم می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. مایع لنفاوی که در پوست و بافت های زیرین جمع می شود می تواند بسیار ناراحت کننده باشد. همچنین می تواند از رسیدن مواد مغذی به سلول ها جلوگیری کند، در بهبود زخم اختلال ایجاد کند و منجر به عفونت شود.

لنف ادم می تواند یک مشکل طولانی مدت باشد، اما راه هایی برای مدیریت آن وجود دارد. نکته کلیدی این است که بدانید به دنبال چه چیزی باشید، و پس از آن که برای اولین بار متوجه علائم و نشانه‌ها شدید فوراً کمک بگیرید. لنف ادم قابل درمان است و اگر به موقع تشخیص داده شود و درمان شود، احتمال بیشتری دارد که به درمان پاسخ دهد.

علائم و نشانه‌های لنف ادم

از جمله علائم و نشانه‌های لنف ادم در بازو و یا پا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ورم بخشی از بازو و پا و یا تمام قسمت‌ها از جمله انگشت‌ها
• احساس سنگینی
• محدود شدن دامنه حرکتی
• احساس ناراحتی و درد
• عفونت‌های عود کننده
• سفت و زبر شدن پوست

ورم ایجاد شده در پی لنف ادم می‌تواند خفیف و یا به حدی شدید باشد که استفاده از دست و پا را سخت کند. لنف ادم ناشی از سرطان ممکن است تا ماه‌ها و سال‌ها بعد از درمان، ظاهر نگردد.

علت بروز لنف ادم چیست؟

سیستم لنفاوی برای حفظ سلامت بدنی از اهمیت بالایی برخوردار است. این سیستم، مایعات لنفاوی سرشار از پروتئین را در سراسر بدن به گردش در می‌آورد و باکتری‌ها، ویروس‌ها و مواد زائد را جمع‌آوری خواهد کرد. سیستم لنفاوی، این مایعات و مواد مضر را از طریق رگ‌های لنفاوی حمل می‌کند. مواد زائد توسط لنفوسیت‌ها که سلول‌های مقابله کننده با عفونت هستند، فیلتر و در نهایت از بدن دفع می‌شوند.

لنف ادم زمانی اتفاق می‌افتد که رگ‌های لنفاوی قادر به تخلیه مایع لنفاوی، به خصوص از بازوها و پاها نیستند. لنف ادم می‌تواند اولیه و یا ثانویه باشد. بدین معنا که می‌تواند توسط خود سیستم و یا در پی بیماری و شرایط دیگری ایجاد شود. لنف ادم ثانویه شیوع بیشتری به لنف ادم اولیه دارد.

علت بروز لنف ادم ثانویه

هر گونه شرایط و یا روشی که با آسیب گره‌های لنفاوی و یا رگ‌های لنفاوی همراه باشد، می‌تواند منجر به لنف ادم شود. از جمله:

• جراحی

برداشت و یا آسیب گره‌های لنفاوی و رگ‌های لنفاوی می‌تواند منجر به لنف ادم شود. به عنوان مثال، گره‌های لنفاوی می‌توانند به منظور پیشگیری از پخش شدن سرطان پستان برداشته شوند که احتمال آسیب دیدگی گره‌های لنفاوی در طول جراحی وجود دارد.

• رادیوتراپی برای سرطان

رادیوتراپی می‌تواند منجر به بروز اسکار و یا التهاب در گره‌های لنفاوی و یا رگ‌های لنفاوی شود.

• سرطان

اگر سلول‌های سرطانی، رگ‌های لنفاوی را مسدود کنند، لنف ادم اتفاق خواهد افتاد. به عنوان مثال، رشد تومور در نزدیکی گره‌های لنفاوی و یا رگ‌های لنفاوی می‌تواند به اندازه ای بزرگ باشد که جریان مایع لنفاوی مسدود شود.

• عفونت

عفونت گره‌های لنفاوی می‌تواند باعث محدود شدن جریان مایع لنف شود

• پوشیدن جوراب‌های مخصوص

• تخلیه لنفاوی دستی (MLD)

• درمان کامل ضد احتقان (CDT)

• فشرده سازی متناوب پنوماتیک (IPC)

• جراحی

نکاتی برای افراد مبتلا به لنف ادم

• • از استفاده بیش از حد از بازوی آسیب دیده خودداری کنید.
• • در مقابل آینه به بدن خود با دقت نگاه کنید. هر دو طرف بدن خود را مقایسه کنید و به دنبال تغییرات در اندازه، شکل یا رنگ پوست باشید. در صورت مشاهده هر یک از علائم یا علائم بدتر شدن لنف ادم، به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهید.
• • مراقبت از پوست را خوب انجام دهید. هنگامی که لنف ادم دارید، خطر عفونت بیشتر است. پوست خود را تمیز و خشک نگه دارید و به طور مرتب از مرطوب کننده ها استفاده کنید تا پوستتان ترک نخورد. همچنین از بدن خود در برابر نور خورشید محافظت کنید. از یک کرم ضد آفتاب با طیف وسیع که دارای برچسب SPF حداقل 30 است استفاده کنید و سعی کنید بین ساعت 10 صبح تا 4 بعد از ظهر که پرتوهای فرابنفش (UV) قوی ترین هستند، از نور خورشید دور بمانید.
• • بخواهید به یک درمانگر لنف ادم معتبر ارجاع دهید. حتماً بیمه درمانی خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید که غربالگری و درمان لنف ادم پوشش داده شده است.
• • مطمئن شوید که لباس های فشرده به خوبی تناسب دارند و به درستی پوشیده شده اند. تحت هیچ شرایطی از لباس فشرده سازی نامناسب استفاده نکنید. این ممکن است لنف ادم را بدتر کند.
• • اگر بازوی شما شروع به درد کرد، دراز بکشید و آن را بالاتر از سطح قلب خود ببرید.
• • ورزش منظم بخش کلیدی مدیریت لنف ادم است، اما حتما با پزشک یا درمانگر خود صحبت کنید تا بدانید چه نوع برنامه ورزشی برای شما مناسب است.
• • صحبت کردن با افرادی که درک می کنند که شما از چه چیزی رنج می برید کمک می کند. حتما با پزشک جراح پستان خود مشورت کنید.

نکاتی که اگر بازوی شما ادم لنفاوی دارد و متورم است

• • از جواهرات گشاد، لباس، سوتین و دستکش استفاده کنید. از هر چیزی که خیلی محکم می‌نشیند یا به سینه، بازو یا مچ دست شما فشار می‌آورد اجتناب کنید. لباس‌ها و لباس‌های فشرده‌کننده باید پشتیبان بوده و دارای فشرده‌سازی صاف و یکنواخت باشند.
• • هنگام حمل کیف و کیف پول از بند شانه ای استفاده نکنید.
• • یک سوتین گشاد با بند های پددار بپوشید که در شانه شما فرو نرود. مطمئن شوید که سیم های زیرین فشاری به سینه یا سینه شما وارد نمی کنند. پس از ماستکتومی، از پروتز سبک وزن (شکل سینه) استفاده کنید. یک پروتز سنگین ممکن است فشار زیادی به ناحیه وارد کند.
• • بسیاری از پزشکان توصیه می کنند در صورت امکان فشار خون خود را روی بازوی سالم چک کنید. اگر هر دو بازو تحت تأثیر قرار گرفته باشند، فشار خون را می توان روی ران شما فشار داد. یا، می‌توانید بخواهید فشار خون را با استفاده از پمپ دستی و گوشی پزشکی به جای استفاده از دستگاه اندازه‌گیری کنید، زیرا دستگاه‌ها اغلب از فشارهای بالا برای مدت طولانی‌تری استفاده می‌کنند. همچنین باید مراقب تزریق یا خونگیری باشید. برای اطلاعات بیشتر در مورد تزریقات و خونگیری، به افراد در معرض خطر لنف ادم مراجعه کنید.

چگونه می‌توانم به کاهش خطر ابتلا به لنف ادم کمک کنم؟

هیچ راه مطمئنی برای جلوگیری از ادم لنفاوی مرتبط با سرطان وجود ندارد، اما راه‌هایی برای کمک به کاهش خطر ابتلا به آن و کاهش احتمال بدتر شدن آن وجود دارد.

معاینات پزشکی منظم را انجام دهید

در مورد لباس‌های فشاری بیشتر بدانید

نکته نهایی در مورد لنف ادم|مرکز تخصصی درمان زخم در کرج|علت لنف ادم، درمان لنف ادم، پیشگیری لنف ادم