عفونت استاف که توسط باکتری Staphylococcus aureus ایجاد میشود، در افراد دیابتی خطرناکتر است؛ زیرا قند خون بالا شرایط مناسبی برای رشد این باکتری فراهم میکند. زخمهای پوستی در دیابتیها، به ویژه زخم پای دیابتی، میتوانند به عفونتهای جدی مانند عفونت استخوان یا خون منجر شوند. درمان این عفونت معمولا با آنتیبیوتیک انجام میشود، اما مقاومت دارویی باکتری درمان را دشوارتر کرده است. کنترل قند خون، مراقبت از زخمها و تقویت سیستم ایمنی با مشورت پزشک برای پیشگیری و درمان ضروری است. برای اینکه اطلاعات بیشتری در مورد این بیماری کسب کنید، با ما همراه باشید.
عفونت استاف چیست؟
عفونت استافیلوکوکی، که به طور رایج عفونت استاف نامیده میشوند، توسط باکتریهایی از جنس Staphylococcus ایجاد میگردند. بیش از ۳۰ سویه مختلف از باکتریهای Staphylococcus وجود دارد. شایعترین پاتوژن (عامل بیماریزا) انسانی Staphylococcus aureus است.
پزشکان برای درمان این عفونت آنتیبیوتیک تجویز میکنند. در موارد شدید، این بیماری میتواند عوارض جدی و مرگ را به دنبال داشته باشد، پس لازم است که برای درمان آن حتما به یک مرکز درمانی مراجعه کنید.
چه قسمتهایی از بدن تحت تاثیر عفونت استاف قرار میگیرند؟
انواع مختلف باکتریهای استاف میتوانند بخشهای متنوعی از بدن را درگیر کنند. عفونت استافیلوکوکی ممکن است روی مناطق زیر اثر بگذارد:
- پوست: معمولا این باکتری باعث بروز عفونتهای پوستی میشود. این عارضه میتواند منجر به بروز جوش، تاول و قرمزی روی پوست گردد. این عفونتها میتوانند در هر جای بدن از جمله صورت، به ویژه نواحی اطراف دهان و بینی، ظاهر شوند.
- قفسه سینه: اگر در حال شیردهی هستید، ممکن است دچار ماستیت (التهاب و تجمع چرک در سینهها) شوید.
- دستگاه گوارش: اگر غذایی بخورید که حاوی این باکتری باشد، ممکن است دچار مسمومیت غذایی، همراه با استفراغ و اسهال شوید.
- استخوانها: عفونت استاف میتواند استخوانها را آلوده و التهاب و درد ایجاد کند؛ این بیماری استئومیلیت نامیده میشود.
- ریهها و قلب: اگر باکتری وارد ریهها شود، میتواند منجر به ذاتالریه و مشکلات تنفسی گردد. همچنین این باکتری میتواند به دریچههای قلب آسیب زده و به نارسایی قلبی منجر شود.
- جریان خون: در صورت تولید سموم توسط باکتری، ممکن است به عفونت شدید خونی مبتلا شوید.
چه کسانی در خطر ابتلا به عفونت استاف هستند؟
با اینکه هر کسی ممکن است به عفونت استافیلوکوکی مبتلا شود، اما برخی افراد بیشتر در معرض خطر هستند. کادر درمان و افراد مبتلا به دیابت احتمال بیشتری دارد که این باکتری را روی پوست خود داشته باشند. عفونتهای استاف معمولا در افرادی رخ میدهد که:
- دارو تزریق میکنند.
- در بیمارستان بستری هستند، اخیرا جراحی کردهاند یا در بدنشان کاتتر یا وسایل پزشکی دارند.
- بیماری مزمن مانند دیابت، بیماری عروقی یا اگزما دارند.
- سیستم ایمنی ضعیفی دارند.
- در حال شیردهی هستند.
- مدتی طولانی از تامپون استفاده کردهاند.
- نقص مادرزادی در قلب دارند.
- عمل جراحی دیگری روی دریچههای قلب انجام دادهاند.
علائم و نشانههای عفونت استاف روی پوست چیست؟
علائم بسته به ناحیه عفونت متفاوت است. شایعترین عفونتها، عفونتهای پوستی هستند که غالبا شبیه جوشهای پر از چرک و قرمز ظاهر میشوند. این جوشها ممکن است مایع ترشح کنند و شبیه نیش یا موی زیرپوستی به نظر برسند.
علائم عفونت استاف روی پوست شامل موارد زیر است:
- آبسه و جوش: این ضایعات زیرپوستی دردناک هستند و باعث قرمزی و درد میشوند.
- سلولیت: عفونت استافیلوکوکی باعث تورم، قرمزی و درد در پوست و بافت زیرپوستی میشود.
- فولیکولیت: یک برجستگی کوچک و پر از چرک در فولیکول مو که دردناک است.
- ایمپتیگو: تاولهای پر از مایع یا زخمهایی که ترکیده و پوسته زرد یا قهوهای به جا میگذارند.
- سندرم پوستی سوخته ناشی از استاف (SSSS): عفونت شدیدی است که باعث لایهلایه پوسته شدن پوست میشود و معمولا نوزادان و کودکان خردسال را مبتلا میکند.
این نوع عفونتها اغلب با حساس، گرم و قرمز شدن پوست شروع میشوند. با پیشروی عفونت استاف، ممکن است چرک یا ترشحات از زخمها خارج شده و ناحیه قرمز بزرگتر شود. برخی از این عفونتها ممکن است تبدیل به زخم باز شوند.
علائم عفونت استاف در سایر نقاط بدن چیست؟
زمانی که عفونت استافیلوکوکی در بخشهای دیگر بدن رخ داده باشد، علائم خاصی را از خود نشان میدهد که همگی در این بخش ذکر شدهاند:
- مسمومیت غذایی: با علائم شدید مانند استفراغ و اسهال همراه است.
- ماستیت: در زنانی که شیر میدهند، باعث التهاب، درد و آبسه در سینه میشود.
- سپتیسمی: عفونت خونی که میتواند تب و افت خطرناک فشار خون ایجاد کند.
- سندرم شوک سمی (TSS): نوع شدید سپتیسمی که علائمی مانند تب، درد عضلانی و بثورات پوستی شبیه آفتابسوختگی دارد.
- اندوکاردیت: عفونت پوشش داخلی یا عضله قلب، که اغلب ناشی از عفونت استاف است. علائم شامل تب، تعریق، کاهش وزن و تپش قلب شدید است.
رابطه بین عفونت استاف و دیابت
باکتری Staphylococcus aureus، نوعی باکتری استاف فرصتطلب است که اغلب بدون ایجاد مشکل در بدن حضور دارد. با این حال، در صورت وجود زخم یا جراحت، این باکتری میتواند وارد بدن شده و باعث عفونتهای عمیق و گاهی کشندهای در خون، مفاصل یا اعضای مختلف بدن شود. در چنین مواردی، درمان معمولا نیاز به آنتیبیوتیک در دوز بالا و مراقبت دقیق از زخم دارد.
متأسفانه، زمانی که فرد به دیابت مبتلا باشد، عفونت استاف مقاوم به آنتیبیوتیک مانندMRSA)) شایعتر میشود. درمان این نوع عفونتها اغلب نیاز به آنتیبیوتیکهای قویتر دارد که ممکن است آسیب بیشتری به باکتریهای مفید روده وارد کنند؛ این باکتریها برای سیستم ایمنی و سلامت گوارش ضروری هستند.
در افراد دیابتی، خطر بروز این شرایط بیشتر است. این باکتری میتواند در محیط کماکسیژن (مانند زخمها) رشد کرده و با فاگوسیتهای (بیگانهخوارها) سیستم ایمنی بر سر گلوکز رقابت کند. این رقابت باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی و تقویت عفونت استاف در افراد دیابتی میشود.
در افراد دیابتی، زخمهای پوستی به ویژه زخمهای پا، بسیار خطرناکاند و در صورت عفونی شدن، میتوانند منجر به بیماریهایی مانند اندوکاردیت، استئومیلیت و سپتیسمی شوند. پژوهشها نشان دادهاند که وجود این باکتری در زخمهای دیابتی شایع است و بیماریهای جدیتری ایجاد میکند.
علاوه بر این، مطالعاتی وجود دارند که ارتباط بین این باکتری و مقاومت به انسولین یا ابتلا به دیابت نوع ۲ را بررسی کردهاند.
عفونت استاف چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص این بیماری، بستگی به ناحیهای از بدن دارد که تحت تاثیر قرار گرفته است. دیدن عفونت استافیلوکوکی روی پوست آسان است. با این حال، پزشکان اغلب برای تشخیص وجود باکتری و نوع آن از تست رنگآمیزی گرم (Gram stain testing) و کشت باکتری استفاده میکنند.
همچنین پزشکان با معاینه ناحیه آسیبدیده، عفونت استاف روی پوست را تشخیص میدهند. پزشک ممکن است نمونهای از پوست را برای انجام آزمایش باکتری بردارد. در جلسه معاینه، پزشک از شما میپرسد که چه مدت بیمار بودهاید و شدت علائم چقدر است. ممکن است نیاز باشد نمونهای از مدفوع خود را نیز ارائه دهید.
اگر در دوران شیردهی قرار دارید، پزشک ممکن است پس از بررسی علائم شما، نمونهای از شیرتان را به آزمایشگاه بفرستد تا وجود باکتری عفونت استاف بررسی شود. پزشک همچنین ممکن است با تجویز آزمایش خون یا ادرار، از وجود عفونت استافیلوکوکی مطمئن شود. گاهی اوقات، سیتیاسکن نیز تجویز میشود تا مشخص شود آیا عفونت به اندامهای داخلی سرایت کرده یا نه.
درمان عفونت استاف در کرج
بیشتر موارد عفون عفونت استافیلوکوکی روی پوست، با مصرف آنتیبیوتیک موضعی (که روی پوست استفاده میشود) درمان میشوند. پزشک شما ممکن است همچنین جوش یا آبسه تشکیل شده روی پوست را با ایجاد یک برش کوچک تخلیه کند تا چرک خارج شود.
پزشکان همچنین برای درمان عفونتهای استاف درون بدن و روی پوست، آنتیبیوتیک خوراکی تجویز میکنند. نوع آنتیبیوتیک بسته به نوع عفونت متفاوت خواهد بود. در موارد شدید عفونت استاف، پزشکان از آنتیبیوتیکهای وریدی (تزریقی) استفاده میکنند تا باکتری را از بین ببرند.
اگر بیماری شما شدیدتر بوده و نیاز به تزریق وریدی داشته باشد، پزشک ممکن است پیشنهاد دهد که برای مدتی در بیمارستان بستری شوید.
پیشگیری از بروز عفونت استاف در افراد دیابتی
این اقدامات ساده که در ادامه ذکر شده اند میتوانند خطر ابتلا به عفونت استافیلوکوکی را کاهش دهند:
دستهای خود را بشویید. شستن مرتب دستها با آب و صابون حداقل به مدت ۲۰ ثانیه بهترین روش پیشگیری از انتقال میکروبهاست. اگر آب و صابون در دسترس نیست، از ضدعفونیکننده الکلی استفاده کنید.
زخمها را بپوشانید. خراشها و بریدگیها را تمیز و با پانسمان استریل بپوشانید تا از پخش باکتری جلوگیری شود.
تامپون را درست استفاده کنید. برای کاهش خطر سندرم شوک سمی، تامپون را هر ۴ تا ۸ ساعت عوض کنید و از نوع با جذب کمتر استفاده کنید. در صورت امکان، از نوار بهداشتی استفاده کنید.
وسایل شخصی را به اشتراک نگذارید. از استفاده مشترک حوله، لباس، تیغ و وسایل ورزشی پرهیز کنید.
لباس و ملافهها را بشویید. این وسایل را با گرمترین دمای مجاز یا حداقل با شوینده مناسب بشویید. در صورت امکان از سفیدکننده استفاده کنید.
نکات ایمنی غذایی را رعایت کنید. قبل از تهیه غذا دستها را بشویید، غذاهای گرم را داغ و سرد را خنک نگه دارید. همچنین سعی کنید سطوح آشپزخانه را تمیز نگه دارید.
جمعبندی نهایی
دیابت خطر ابتلا به عفونتهای مختلف ازجمله عفونت استاف را به طور قابل توجهی افزایش میدهد، به ویژه زمانی که قند خون کنترل نشده باشد. قند بالا عملکرد سیستم ایمنی را ضعیف کرده و محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میکند. زخمهای پوستی در بیماران دیابتی، مانند زخم پای دیابتی، بهسرعت میتوانند به عفونتهای جدی تبدیل شوند. برای پیشگیری و درمان موثر، کنترل دقیق قند خون، مراقبت مناسب از زخمها، تقویت سیستم ایمنی و در صورت نیاز استفاده از روشهای مکمل مانند ازونتراپی یا اکسیژندرمانی، با مشورت یک متخصص دیابت در کرج ضروری است. یک برنامه درمانی جامع، کلید مدیریت موفق این وضعیت است.
