کیست مویی یا سنوس پیونیدال یک بیماری شایع است که معمولاً در ناحیه پایین کمر و در اطراف مقعد رخ میدهد. این عارضه به دلیل وجود یک حفره یا سوراخ در پوست، که معمولاً حاوی مو و چربی است، به وجود میآید. این کیست میتواند با عفونت و التهاب همراه باشد و در صورت عدم درمان به موقع، مشکلات جدیتری ایجاد کند. علائم معمول کیست مویی شامل درد، تورم و گاهی ترشحات چرکی از ناحیه آسیبدیده است.
درمان کیست مویی بستگی به شدت وضعیت دارد و میتواند شامل درمانهای غیرجراحی مانند آنتیبیوتیکها یا روشهای جراحی برای برداشتن کامل کیست باشد. برای جلوگیری از عفونتهای مکرر و کاهش علائم، مراقبتهای بعد از جراحی و تغییرات سبک زندگی نیز اهمیت زیادی دارند.
کیست مویی یا سنوس پیونیدال چیست؟
کیست مویی که به انگلیسی به آن (pilonidal sinus) سینوس پیلونیدال هم میگویند که معمولا با هر دو اسم رایج است،کیست مویی همان سینوسی است که معمولا با تجمع و برگشت مو و مواد چرکی و زائد در زیر پوست دنبالچه یا ساکروم و کمی بالاتر از خط باسن ایجاد میشود که معمولا دنبالچه مکان شایع و رایج ایجاد کیست مویی در افراد و الخصوص جوانان است و به ندرت در نواحی دیگر بدن شاهد آن هستیم .
کیست مویی کجا در میاد؟ سینوس پیلونیدال یا موی برگشتی بصورت عمودی بین خط باسن و شاید یکم بالاتر و روی استخوان دنبالچه ایجاد میشود و مستعد عفونت است. این عارضه بیشتر در جوانان بین 14 تا 25 ساله مشاهده میشود و ممکن است در ابتدا به شکل یک فرورفتگی کوچک ظاهر شود که چندان محسوس نیست که میتواند همراه با التهاب و درد باشد.که معمولا پس از تشخیص توسط پزشک معمولا تنها راه درمان کیست مویی دنبالچه، خارج کردن و تخلیه چرک به روش جراحی و لیزر میباشد.
این اختلال معمولا زمانی رخ میدهد که موهای ناحیه باسن بجای رشد به بیرون از پوست به داخل پوست رشد میکنند.و حتی فرد مبتلا به این عارضه خیلی نقش و تاثیری در جلوگیری از این عارضه ندارد. با وجود ایجاد عفونت در فرد ، علائم شامل درد، قرمزی، تورم و گاهی اوقات چرک است.تشخیص قطعی فقط بر اساس معاینه توسط دکتر جراح است.
درمان جراحی کیست مویی دنبالچه
درمان جراحی کیست مویی دنبالچه شامل اقداماتی برای تخلیه چرک، برداشتن و خالی کردن سینوسو ترمیم کیست مویی با پاسنمان نوین است. درمان های سنتی و گیاهی سینوس روشهای قابل اطمینانی برای درمان دائمی و قطعی کیست مویی نیستند و در موارد کمی، فقط به کاهش التهاب بیماری که آن هم بصورت موقت است کمک میکنند. در ادامه به بررسی کامل این بیماری، علائمی که ایجاد میکند، عواملی که ریسک ابتلا به آن را افزایش میدهد و انواع روشهای درمان کیست مویی خواهیم پرداخت.
سینوس در واقع یک کانال باریک غیرعادی در زیر پوست نزدیک دنبالچه است و مسیر آن معمولا از مرکز عفونت در بافتهای عمیقتر به سطح پوست میباشد, به این معنی که چرک میتواند از سوراخهای سطح پوست تخلیه میشود. اما در صورتی که سوراخهای سطح پوست بسته شوند،
ترشحات داخل حفره پیلونیدال محبوس میشوند و تجمع پیدا میکنند و منجر به ایجاد آبسه عفونی میشوند.که پس از تخلیه آبسه معمولا از روش های پانسمان نوین زخم برای درمان هرچه سریع تر زخم استفاده میکنند.
چرا که زخم ناشی از سینوس همه جوانب زندگی فرد را تحت تاثیر خود قرار میدهد و از کیفیت زندگی می کاهد. کیست مویی کمر یا باسن معمولا شایعترین نوع این عارضه است که به مرور زمان دردناک میشود و کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار میدهد.
علت کیست مویی کمر در زنان و مردان
علت واقعی سینوس پیلونیدال هنوز مشخص نیست و فرضیههای مختلفی در مورد آن وجود دارد. برخی معتقدند که مسدود شدن فولیکولهای مو در خط میانی کمر، باعث ایجاد چرخهای از التهاب، عفونت و تشکیل کیست مویی دنبالچه میشود. همچنین فرضیهای میگوید این یک ناهنجاری جزئی مادرزادی بین چین باسن است و به همین خاطر بین افراد خانواده رخ میدهد. این بیماری در افراد پرمو و کسانی که به علت کارشان ، ساعات زیادی از روز را در حالت نشسته و حتی نیمه نشسته هستند، بیشتر دیده میشود.
احتمال دیگر میگوید در اثر فشار یا اصطکاک پوست بین باسن، گودی یا فرورفتگی پيدا میكند و این خود مسئول فشرده شدن و رشد مو به درون سینوس و ایجاد کیسه یا غده چرکی میشود. بر اساس گزارشات و تحقیقات علمی، به نظر میرسد شایعترین علت سینوس مویی در زنان و مردان، فرو رفتن و چرخش مو و رشد آن به داخل پوست است.
دلیل هرچه که باشد زمانی که مو در پوست گیر کند، باعث خارش و التهاب میشود. پوست ملتهب هم عفونت میكند و پس از مدتی عفونت دائمی و مکرر عود میکند. سپس عفونت منجر به سینوسی میشود که دارای قطعاتی از مو است. به تاخیر انداختن درمان کیست مویی کمر فقط باعث پیشرفت عفونت و مزمن شدن بیماری خواهد شد.
چه کسانی دچار موی برگشتی میشوند؟
تحقیقات در انگلستان نشان داده است که از هر صد هزار نفر حدود 26 نفر دچار کیست مویی دنبالچه میشوند. کیست مویی دنبالچه در کودکان و افراد بالای 40 سال نادر و برای مردان چهار برابر زنان رخ میدهد (چون بیش از زنان مو دارند) یک سری عوامل نیز در ایجاد این مشکل دخیل هستند مانند:
- نشستن نافرم بیش از حد در طی روز
- چاقی و وزن زیاد
- خارش یا آسیب دیدگی دائمی محل
- بدن پر مو
- سابقه ارثی
- تداخلات هورمونی
این عارضه در قدیم به “صندلی جیپ” معروف بود، چون بین رانندگان جیپهای ارتش متداول بود. احتمالا به خاطر ساعتها رانندگی و بالا و پایین جستن که منجر به خارش، جراحت جزئی و فشار به کفلها بوده است.
علائم کیست مویی مقعد برای شناسایی بیماری
سینوس پیلونیدال در وحله اول علائم محسوسی ایجاد نمیکند و شخص متوجه آن نمیشود . بعضیها در ابتدا و هنگام شستشو، احساس تودهای بی درد در محل میکنند. در واقع علائم کیست مویی مقعد زمانی ظاهر میشود که سینوس عفونی شده و تبدیل به آبسه متورم و ملتهب شود.و گاها با فشار دادن آن ناحیه شاهد خروج ترشحات چرکی میتوان بود که این یک زنگ خطر جدی برای مراجعه به جراح و درمان این مشکل است.
علائم سینوس پیلونیدال حاد
در صورتیکه عفونت کیست مویی دنبالچه کم باشد، میتواند علائم زیر را داشته باشد:
- احساس درد و التهاب
- ورم و قرمزی ناحیه
- خارج شدن چرک و ترشح
- درد هنگام نشستن
- تب و لرز
علائم سینوس پیلونیدال مزمن
از هر ده نفر حدود چهار نفر دچار سینوس پیلونیدال تکراری میشوند و درد ناشی از آن كمتر از مورد حاد است چون معمولا مقداری از عفونت کیست مویی خارج و فشار كمتر میشود. هرچند عفونت كاملا رفع نمیشود ولی درد كاهش میيابد و آنچنان شديد نخواهد بود.
بنابراين علائم درد و تخليه چرک برای مدت طولانی ادامه خواهد داشت و به طور مکرر عود میكند تا سينوس طی جراحی درمان شود.که معمولا درمان قطعی این افراد درمان جراحی است نه لیزر. درمان جراحی معمولا روش قطعی برای از بین بردن و خارج کردن عفونت نسبت به لیزر است که در مراحل شدید عفونت نیاز به جراحی موضع است.
جهت مشاوره تخصصی جهت درمان زخم ناشی از جراحی سیسنوس پیلونیدال یا کیست مویی میتوانید با شماره ۰۹۱۰۹۵۴۹۶۳۶ در ارتباط باشد.
معاینه و تشخیص کیست مویی دنبالچه
مشاهده علائمی که در بالا گفته شد، نشان دهنده این است که زمان مراجعه به پزشک فرا رسیده و باید تشخیص قطعی را به عهده دکتر کیست مویی یا جراح عمومی کیست مویی بگذارید. با توجه به علائم و نشانههای ظاهری سینوس مویی، تشخیص آن با یک معاینه فیزیکی ساده امکان پذیر است،
اما ممکن است نیاز به بررسی دقیق تر با انجام سی تی اسکن هم باشد. گاهی برای قطعی شدن تشخیص از آزمایش خون هم برای بررسی میران گلبولهای سفید که در صورت وجود عفونت افزایش مییابد، تجویز میشود. همچنین پزشک قبل از معاینه، درمورد علائم و سوابق پزشکی سوالات زیر را از شما میپرسد:
- علائم دقیقی که اخیرا تجربه کردهاید
- آیا تب هم دارید؟
- چه زمانی متوجه این علائم شدید؟
- آیا درد شما دائمی یا موقتی است؟
- آیا کسی در خانواده شما به این عارضه دچار شده؟
- آیا قبلا بیماری دیگری داشتهاید؟
- چه داروهایی استفاده میکنید؟
- شغل و کارتان چیست و در طی روز چه مدت نشسته هستید؟
روشهای درمان کیست مویی
اگر علائمی وجود ندارد: درصورتیکه علائم ظاهری موجود نباشد توصیه میشود سریعا موها را تراشیده و محل عاری از مو و تمیز نگهداری شود و با شست و شو منظم روز ی ۲ بار با آب و شامپو بچه و با مصرف داروها و استفاده از روشهای خانگی باید بیماری را کنترل و درمان کرد.
اگر علائم حاد باشد: درمان خانگی کیست مویی و یا داروی گیاهیی کیست مویی مثل مرهم سیاه به هیچ عنوان قابل اعتماد و قطعی نیست و در اکثر مواقع فقط برای کاهش عفونت و التهاب مورد استفاده قرار میگیرد. در صورت عفونت با مراجعه به متخصص عقونی داروهای آنتی بیوتیک مصرف شود و برای رفع درد مسکن هایی مانند پاراسیتامول و یا ایبوپروفن تجویز میشوند. عمل کیست مویی و جراحی با لیزر در این مرحله احتمالی است.
در اکثر موارد عمل جراحی به عنوان درمان قطعی این عارضه شناخته می شود که شامل جراحی باز و بسته و در نوع کم تهاجمی و آسان تر جراحی با لیزر است. پزشک بیمار را از مزایا و معایب هر یک از این روش ها مطلع می کند و ما هم در ادامه به بررسی آنها می پردازیم: همچنین بیماران معمولا نگران هزینه لیزر کیست مویی و جراحی هستند که در صفحه مربوطه به آن پرداخته ایم.
عمل جراحی باز: در درمان کیست مویی با روش جراحی باز، بخشی از پوست پیرامون این عارضه با چاقو برش میخورد و عفونت خارج می شود. در این روش زخم بسته نمیشود تا بطور طبیعی التیام یابد که معمولا چندین هفته طول میکشد و باید کاملا طبق دستور پزشک و زیر نظر کارشناس زخم از آن مراقبت شود. مزیت این روش در این است که به دلیل حذف کل بافت ملتهب و درگیر بیماری، احتمال عود مجدد بسیار کم است.
جراحی بسته: بدین معنا است که فقط بخش سینوس یا کیست برداشته میشود. در این روش برش سینوس تقریبا بیضی شکل است و سپس دو طرف برش به هم رسانده و بخیه می خورد. مزیت این روش در صورت موفقیت این است که زخم سریع تر التیام مییابد ولی احتمال برگشت سینوس و یا عفونت محل در مقایسه با روش اول بیشتر است زیرا ممکن یک حفره در زیر بخیه ایجاد شود و خود محلی مناسب برای رشد باکتری و ایجاد عفونت است.
تکنیک جراحی پلاستیک: در بعضی موارد که سینوس تکراری و گسترده است برای برداشتن سینوس و پوست پیرامون جراحی پلاستیک توصیه میشود. عمل سرپایی لیزر کیست مویی: بهترین درمان کیست مویی بدون جراحی و با لیزر است که با کمترین درد و خونریزی، شما را از شر کیست پیلونیدال خلاص میکند که در این روش هم امکان عود مجدد وجود دارد. در این روش جراح از پالسهای انرژی لیزر برای تمیز کردن ناحیه عفونی و برداشتن حفره سینوس استفاده میکند. از آنجا که در این روش برش عمیقی وجود ندارد، خطر عفونت و عوارض بعد از عمل تقریبا صفر است. همچنین لیزر به عنوان روشی قطعی و بدون بازگشت شناخته شده و نیازی به بیهوشی یا بستری شدن در بیمارستان را نخواهد داشت.
درمان سریع زخم کیست مویی
از روش های جدید و پیشرفته زخم کیست پیلونیدال استفاده از پانسمانهای نوین برای پر کردن محل زخم است که با کمک لیزر درمانی و پلاسما درمانی در کلینیک زخم انجام میشود از مزایای این روش چند برابر کردن سرعت ترمیم زخم نسبت به روش های سنتی که از گاز و سرم شست و شو استفاده میشد میباشد. از دیگر مزایای این روش کم شدن درد بیمار در حین تعویض پانسمان است که پانسمان های نوین بدون جسبیدن به سطح زخم به درمان هرچه سریع زخم کیست مویی و پرشدن زخم کیست مویی کمک میکنند
در لین روش با استفاده از پانسمانهایی همچون کلاژن به پر کردن سریع زخم سینوس پیلونیدال کمک میکنیم، که تمامی خدمات ترمیم زخم در کلینیک تخصصی زخم مهرشهر زیر نظر پزشک عفونی و کارشناس تخصصی زخم انجام میشود.
عوارض کیست مویی در صورت درمان نشدن
در صورتیکه این عارضه به موقع درمان نشود، علاوه بر اینکه بیمار درد و ناراحتی زیادی را متحمل میشود، احتمال بروز چنین عوارضی هم وجود دارد:
- ترکیدن کیست مویی
- گسترش عفونت
- نوعی از سرطان (به ندرت)
- دوره پس از لیزر و عمل کیست مویی
مراقبت بعد از عمل باید طبق دستور پزشک و بسته به نوع جراحی انجام شود تا از عود مجدد بیماری و یا بروز عفونت جلوگیری شود. زخم باید کاملا تمیز و عاری از مو نگهداری شود. طبق توصیه ی جراحان معمولا باید زخم را حتی پس از التیام عاری از مو نگه داشت و هر چند هفته یک بار موها را به روش های گوناگون از بین برد که در این صورت احتمال برگشت بیماری کاهش می یابد.
همچنین رعایت بهداشت فردی، استفاده از توالت فرنگی تا چند روز بعد از جراحی و نشستن صحیح از موارد دیگری است که باید رعایت شود. اگر شما هم برای انتخاب روش جراحی و لیزر کیست مویی سر دو راهی قرار گرفتید، بهتر اسن با مشورت پزشک یک روش را انتخاب کنید.
آیا بعد از عمل جراحی کیست مویی بخیه نیاز است یا خیر؟
با توجه به به محل ایجاد ضایعه و عمق درگیری بافت تصمیم در مورد انجام بخیه متفاوت است که جراح با توجه موارد گفته شده تصمیم میگیرد که آیا بخیه انجام شود یا خیر
ولی در کل باز بودن زخم و جمع شدن زخم به صورت طبیعی خیلی ریسک کمتری ار ایجاد عفونن نسبت به بخیه دارد.
علائم سرطان کیست مویی و علائم کیست مویی خفیف
گاهی ممکن است کیست مویی در مراحل اولیه و خفیف باشد و علائمی مانند تورم جزئی، درد خفیف هنگام نشستن، یا ترشح کم چرک از ناحیه پایین کمر داشته باشد. این نوع کیستها معمولاً با رعایت بهداشت، استفاده از کمپرس گرم و درمانهای خانگی بهبود مییابند و عود نمیکنند. اما اگر کیست مویی بهطور مکرر عود کند، ترشحات چرکی و خونی زیادی از آن خارج شود، یا همراه با علائمی مانند تب، تهوع، استفراغ، خستگی شدید و درد شدید هنگام نشستن باشد، میتواند نشانهای از پیشرفت بیماری یا حتی موارد نادر مانند تغییرات سلولی خطرناک باشد. در چنین شرایطی، باید فوراً به پزشک مراجعه شود تا با بررسی دقیقتر، مانند نمونهبرداری، احتمال وجود عارضههای جدیتر از جمله تغییرات پیشسرطانی بررسی شود. توجه به این علائم هشداردهنده اهمیت زیادی در پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد.
مروری بر روش های جراحی کیست مویی
درمان جراحی کیست مویی روشهای مختلفی دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب آنها به شرایط بیمار، شدت بیماری و نظر پزشک بستگی دارد. یکی از روشهای رایج، باز گذاشتن زخم است که طی آن سینوس کیست مویی همراه با بخشی از پوست اطراف برداشته میشود و زخم بدون بخیه رها میگردد تا بهمرور زمان و با مراقبتهای روزانه بهبود یابد. این روش گرچه ریسک عفونت کمتری دارد، اما روند بهبود آن طولانی است و احتمال عود بین ۸ تا ۲۱ درصد گزارش شده است. روش دیگر، بستن ساده زخم است که در آن پس از برداشت سینوس، دو طرف زخم با بخیه به هم نزدیک میشوند، اما احتمال باز شدن زخم و عود بیماری در این روش بالاست.
در روش مارسوپیالیزاسیون، زخم باز میماند ولی لبههای آن به کف زخم دوخته میشوند. این روش باعث تسریع نسبی روند ترمیم شده و معمولاً ظرف ۳ تا ۵ هفته زخم بهبود مییابد. روش دیگر، کورتاژ یا تراشیدن لایه داخلی سینوس است که در آن فقط پوشش داخلی سینوسها بدون خارج کردن کامل کیست برداشته میشود. اگرچه این روش سادهتر است، ولی تا ۱۹ درصد احتمال بازگشت دارد و بهبودی کامل ممکن است تا ۸ هفته طول بکشد.
برای موارد پیشرفتهتر، روشهای جراحی پلاستیک مانند Z-plasty و فلاپ رومبوئید به کار میروند که ضمن تسریع ترمیم زخم، گودی بین دو سرین که عامل زمینهای عود است نیز اصلاح میشود. با وجود کاهش احتمال عود، در صورتی که جای زخم (اسکار) در خط وسط باقی بماند، خطر بازگشت بیماری همچنان وجود دارد. در نهایت، روش کاریداکیس یکی از مؤثرترین روشها بهشمار میرود که ضمن اصلاح کامل شکل ناحیه، اسکار را به یک طرف منتقل میکند و بهطور مؤثری از عوامل مستعدکننده عود پیشگیری میکند. این روش بهنوعی ترکیبی از جراحی پلاستیک و تکنیک پیشرفتهتر در بسته شدن زخم است و از نظر بسیاری از جراحان، گزینهای مطمئن و کمعارضهتر محسوب میشود.
نکته نهایی در مورد کیست مویی یا سنوس پیونیدال
اگر با مشکل کیست مویی یا سنوس پیونیدال مواجه هستید، دریافت مراقبتهای تخصصی از اهمیت ویژهای برخوردار است. این عارضه میتواند در صورت عدم درمان به موقع به عفونتهای مکرر و مشکلات جدیتری منجر شود. انتخاب یک مرکز معتبر برای درمان، به ویژه در مراحل حساس عفونت و بهبود، ضروری است.
کلینیک زخم در مهرشهر کرج با کادر مجرب و تجهیزات پیشرفته، بهترین مراقبتها و درمانهای مؤثر را برای بیماران مبتلا به کیست مویی ارائه میدهد. درمانهای تخصصی و پیگیری دقیق در این کلینیک به کاهش درد و سرعت بهبود کمک کرده و از بروز عوارض بیشتر جلوگیری میکند.
درمان سریع شقاق مقعدی (فیشر) در خانه
